Oude Tijd

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Begin van de lente

pierre haina zonsondergang

Wéris

Het begin van de lente is in Wéris een bijzonder moment. Alleen op 21 maart en 21 september gaat de zon immers precies boven de Pierre Haina en – in het verlengde daarvan – de noordelijke dolmen van Wéris onder. De zon die bloedrood ondergaat boven beide stenen is beslist een uniek schouwspel.

Het Waalse dorp Wéris staat bekend om zijn twee dolmens en meerdere menhirs. De centrale menhir, de ‘Pierre Haina’, domineert het megalithische complex van Wéris. Hij staat net ten oosten van het noordelijke ganggraf (Wéris I). De ‘Pierre Haina’ (‘steen van de voorouders’) is een natuurlijke rots van naar schatting vier meter hoog, die waarschijnlijk ooit door mensen is bijgewerkt en als menhir gebruikt. Hij is vanuit een groot deel van het dal zichtbaar en heeft misschien ooit als uitkijkpunt gediend.

De inwoners van Wéris hadden vroeger de gewoonte om uitgerekend op 21 maart naar de Pierre Haina te trekken om hem wit te kalken – vandaar de naam ‘menhir blanc’ of witte menhir. De Pierre Haina is trouwens één van de weinige megalitische monumenten in Europa die door mensen is bijgekleurd. Daarna dansten ze, aangemoedigd door de nodige hoeveelheid alcohol, urenlang op het terrein voor de steen. Het is niet bekend in welke eeuw dit gebruik is begonnen maar het tijdstip waarop het plaatsvond, was alvast opmerkelijk: 21 maart of de lente–equinox, wanneer de zon exact in het oosten opkomt en exact in het westen ondergaat. Een verband met de oost–westlijn tussen de Pierre Haina en de noordelijke dolmen lijkt voor de hand te liggen.

Dit volksgebruik bleef bestaan tot het begin van de 20ste eeuw. Vanaf ongeveer 1900 dreigde het uit te sterven. Aanvankelijk heeft de Leuvense hoogleraar Ernest Piron geprobeerd om de traditie van het witten van de steen op zijn eentje in stand te houden, maar na zijn overlijden was er niemand meer om dit gebruik voort te zetten.
Nu lijkt het helemaal te zijn verdwenen. Slechts een enkele keer getroosten sommigen zich nog de moeite om de steen te witten. Dat is onder andere enkele jaren geleden nog gebeurd, toen hebben onbekenden de steen witgekleurd met afzichtelijke plasticverf. Mensen uit het dorp fluisteren dat dit het werk was van Nederlandse toeristen. Een gemene roddel, of niet?

Vlak daarbij ligt het ‘Lit de Diable’ (het duivelsbed), een natuurlijk stuk puddingsteen dat waarschijnlijk afgegleden is van de helling erboven. De twee megalietgraven in Wéris horen tot de Seine-Oise-Marne-cultuur (SOM).

De graven zijn kleiner dan de (noordelijker gelegen) hunebedden van de Trechterbekercultuur (TRB) en de ingang bevindt zich aan de korte zijde in plaats van aan de zuidelijke lange zijde. De ouderdom van deze dolmens is tussen de 4800 tot 5000 jaar. Ze zijn gemaakt van puddingsteen, een in de streek veel voorkomend sedimentgesteente, een mengsel van kiezel en zandsteen.

Op één lijn

De twee dolmens van Wéris, de menhirs en de Pierre Haina en Lit de Diable vormen een lijnenpatroon waarvan men denkt dat het een astronomische betekenis heeft.

Tussen de Pierre Haina en de noordelijke dolmen van Wéris loopt een exacte lijn van oost naar west, dus respectievelijk de lijn van de zonsopgang- en ondergang bij de equinox (enkele dagen voor of na) – m.a.w. de noordelijke dolmen (Wéris I) ligt perfect ten westen van Pierre Haina waardoor hij in de as ligt van de baan waar de zon op komt en onder gaat op 21 maart en 21 september. Dag en nacht zijn dan precies even lang. Spiritueel gezien zijn de krachten van het licht en de krachten van het duister dan in evenwicht en vormen ze zo een eenheid.

Meer nog, als men vroeg genoeg opstaat en rond het zomersolstitium (rond 21 juni) plaats neemt op de dolmen van Oppagne (Wéris II), zal men de zon boven de Pierre Haina zien opkomen! Op een topografische kaart uitgetekend klopt de richting van de lijn niet voor honderd procent, maar op het terrein klopt ze wel.

Naar het westen loopt de lijn door naar een plek 500 m verderop in het bos, waar vroeger een menhir zou hebben gestaan. Zoveel nauwkeurigheid kan onmogelijk toeval zijn!