Oude Tijd

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Meidoorn

meidoorn bloemen

Een meidoornhaag die in het vroege voorjaar met frisgroene blaadjes uitloopt is elk jaar opnieuw een ode aan de lente. De overvloed aan witte of rozerode bloempjes vullen de omgeving tot meters in het rond met hun zoete geur.

Ooit waren meidoornhagen een vertrouwd element in het Vlaamse landschap en verschaften ze in de zomer schaduw voor het vee. De struik werd veel aangeplant door boeren omdat ze een uitstekende beschermende haag voor de dieren vormde, vandaar ook haar volkse bijnaam: haagdoorn.

Enkele tientallen jaren geleden werden die oude meidoornhagen op echter grote schaal gerooid omdat ze verantwoordelijk werden geacht voor de verspreiding van het peren- of bacterievuur dat ravages aanrichtte in fruitboomgaarden. Nu is de meidoorn enkel nog verboden in bepaalde streken waar veel fruit wordt geteeld. Daarbuiten mag hij onbeperkt worden aangeplant en is er geen enkel bezwaar meer als de meidoorn in bloei komt.

Er bestaan veel meidoornsoorten die onderling moeilijk te onderscheiden zijn. Een belangrijk onderscheid is dat tussen de éénstijlige (Crataegus monogyna) en tweestijlige meidoorn (Crataegus laevigata). De eerste lijkt meer op een boom en kan tot tien meter hoog worden. De tweestijlige meidoorn is een struik die maximaal vier en een halve meter hoog kan worden. De bloemen zijn ijl wit of roze en de bloeitijd situeert zich van april tot juni.

Bescherming

In de tijd van de Kelten en de Germanen was de meidoorn een indrukwekkende struik want zij geloofden dat er een godin in huisde. Bij de komst van het christendom ging men Maria- en steenkapelletjes bouwen in de nabijheid van de meidoornstruiken. In die zin beschermde de meidoorn dan het kapelletje en de Moedermaagd.

De meidoorn wordt van oudsher in verband gebracht met bescherming. Een oude volkswijsheid zegt immers: ‘Zet je onder een meidoornstruik neer want hij is je beste beschermheer.’ Bijzonder is het feit dat de meidoorn weinig sap bevat waardoor de bliksem minder snel aangetrokken wordt door een meidoornstruik, dit in tegenstelling tot de eik en de berk die beiden wel veel sap bevatten.

Van liefdessymbool tot volksdevotie

De meidoorn geniet in het volksgeloof echter ook wel een bedenkelijke reputatie omdat hij in verband werd gebracht met seksuele losbandigheid. Het Keltische vruchtbaarheidsfeest Beltane was bv. een ode aan de zinnelijke liefde. Geleidelijk aan werden de uitbundige feesten van weleer door de Kerk omgebogen tot een uiting van de volksdevotie. De meidoorn werd het symbool van de Mariaverering.

Volksgebruiken

Toch bleven nog enkele oude gebruiken voortleven tot in onze tijd. Vroeger gingen ongetrouwde meisjes namelijk op één mei naar buiten en keken of er geen meidoorntak voor hun huis of raam stond. Wanneer dat het geval was betekende dit dat een of andere jongeman wel iets voor hen voelde. Als het meisje op haar beurt witte of blauwe linten in de meidoorntak bond, wist de jongeman in kwestie dat hij ook nog binnen mocht. Het kwam echter ook wel eens voor dat de ouders van het meisje de tak wegnamen om ongewenste vrijers te weren.

De meisjes bij wie op 1 mei echter jaar na jaar geen meidoorntak te bespeuren viel, konden nog hun toevlucht nemen tot de volgende remedie om hun schoonheid te bewaren: ‘Als op 1 mei een schone meid zich ’s morgens in het veld neervleid en zich baadt in meidoorndauw, dan blijft zij een hemels mooie vrouw.’

Een ander gebruik dat tot op de dag van vandaag is blijven voortbestaan is het volgende: als een nieuw huis onder dak staat, steekt men op dat dak de ‘meiboom’ om de boze geesten af te weren. Al wordt daar nu wel geen meidoorn meer voor gebruikt, de eerste de beste tak die men in de buurt vindt volstaat.

Voor hart en bloedsomloop

meidoorn vruchten

Meidoorn is het oudst gekende hartversterkende middel ter wereld. Zo werden de zaden van de meidoorn bv. teruggevonden in prehistorische graven. Meidoorn heeft een zeer gunstige werking op de bloedsomloop en zorgt voor een rustig en regelmatig hartritme. Het vermindert de prikkelbaarheid en bevordert de kalmte.

De werkzame delen zijn de bloemen en de vruchten. De bloemen kan je verzamelen in de lente en vroege zomer, de vruchten verzamel je in de herfst (oktober). Deze laatste zijn een beproefd huismiddel tegen buikpijn en diarree.

Meidoornthee

Laat één eetlepel bloemen toegedekt gedurende tien minuten trekken in een kop heet (maar niet kokend) water. Daarna zeven.
Drink in de loop van de dag verschillende keren een kleine hoeveelheid van de thee.

Variant: overgiet twee eetlepels bloesem met 250 ml heet water en laat twintig minuten trekken. Drink twee tot drie maal daags een kopje.