Oude Tijd

Oude Wijsheden voor een Nieuwe Tijd - Zoeken

Valeriaan

Valeriana officinalis

Valeriaan dodoens
Valeriana Officinalis - Dodoens 1644

Valeriaan is één van de oudste en bekendste geneeskruiden. Het wordt van oudsher gebruikt als middel tegen slapeloosheid maar het is even nuttig tegen allerlei zenuwstoornissen. Valeriaan kan aangewend worden bij mentale onrust en uitputting, overprikkeling, angststoornissen, stress en stressgerelateerde hoofdpijn.

Valeriaan heeft zijn geneeskracht voornamelijk te danken aan zijn wortels en wortelstokken waaruit de stof isovaleriaanzuur, die een kalmerende werking heeft, gewonnen wordt. Recent onderzoek heeft aangetoond dat Valeriaan een prima plantaardig alternatief kan zijn voor reguliere geneesmiddelen om angsten weg te nemen zoals Xanax.

De wortel wordt geoogst in september en oktober en krijgt bij het uittrekken zijn sterke en doordringende geur. Vooral katten laten zich er door aantrekken en bedwelmen, vandaar dat Valeriaan in de volksmond beter gekend is als 'kattenkruid'. Valeriaan groeit op vochtige plaatsen; langs sloten en plassen en in vochtige bossen. Van de wortel wordt ook tinctuur gemaakt.

Valeriaan is een uitgelezen middel om het zenuwstelsel te sterken en om ziekelijke neerslachtigheid en angst, die veroorzaakt wordt door zenuwzwakte, op natuurlijke wijze te genezen. Het geneeskruid is eveneens een nuttige bondgenoot in de behandeling van stoornissen in de overgangsjaren (menopauze).

Wie zenuwachtig is en Valeriaan inneemt, voelt zich niet meer moe en afgemat maar aangenaam opgefrist. Bij zenuwachtige slapeloosheid brengt Valeriaan ontspanning en neiging tot slaap, waarna een weldoende nachtrust volgt.

Hoe gebruik je het best valeriaanwortel?

In de vorm van thee:

In geval van angst- en slaapstoornissen: doe 2 theelepels gesneden en gedroogde valeriaanwortel in een theezeefje en plaats het zeefje in een theekop (mok). Overgiet met kokend water en laat 10 minuten trekken. Je kan de thee zoeten met natuurhoning of rietsuiker. Drink 2 tot maximaal 3 koppen per dag. Na 3 weken is het raadzaam om deze theekuur met evenveel weken even te onderbreken. Daarna kan je de theekuur, indien nodig, weer verder zetten.

Een ondersteunende en ontspannende thee maak je eveneens van Valeriaan met evenveel Citroenmelissebladeren (Melissa officinalis). Neem één theelepel Valeriaanwortel en één theelepel Citroenmelisse per theekop. Laat ook deze thee 10 minuten trekken.

In de vorm van tinctuur:

Drink 20 tot 30 druppels driemaal per dag in een slokje water. Je kan er ook voor kiezen om Valeriaan in capsules in te nemen. Volg dan de aanwijzingen op de verpakking.

Opgelet: wanneer je last hebt van leverproblemen gebruikt je beter geen Valeriaan. Valeriaan kan namelijk bepaalde enzymen in de lever vertragen.

Belangrijk: let er steeds op dat je producten van goede kwaliteit koopt, bij voorkeur met een biolabel. Het is aangeraden om geneeskruiden aan te kopen via de apotheek. Let ook steeds op de correcte benaming van het geneeskruid in kwestie en gebruik enkel Valeriana officinalis, waarvan de naam 'officinalis' naar de apothekerswerkplaats verwijst.

Enkele folkloristische weetjes

De naam van het geneeskruid is afgeleid van het Latijnse 'Valere' en bekent 'in gezondheid' of 'gezond zijn'. Er is mogelijk een taalkundige verwantschap met het begrip 'valide'. In de volksgeneeskunde is Valeriaan ook gekend als Kattenkruidwortel, Sint-Joriskruid, Pijpenkruid, Speerwortel en Stinkerskruid.

Zoals zijn naam aangeeft bezit Valeriaan tal van heilzame eigenschappen. Valeriaan werd zelfs gebruikt bij de bestrijding van de pest. De volksoverlevering wil dat de duivel daardoor zo woedend werd op de Valeriaan dat hij een valeriaanplant uit de aarde rukte en een stuk van de wortel afbeet. Hierdoor zou de wortel sindsdien stomp zijn en een onaangename geur hebben.